Archimedes.html



Ten artykuł dotyczy greckiego uczonego. Zobacz też: Archimedes (komputer).
Archimedes, mal. Domenico Fetti
Pomnik przedstawiający Archimedesa

Archimedes z Syrakuz (gr. Ἀρχιμήδης ὁ Συρακόσιος Archimedes ho Syrakosios; ok. 287-212 p.n.e.) – wybitny grecki filozof przyrody i matematyk, urodzony i zmarły w Syrakuzach; wykształcenie zdobył w Aleksandrii. Był synem astronoma Fidiasza i prawdopodobnie krewnym lub powinowatym władcy Syrakuz Hierona II.

Anegdota głosi, że pochłonięty rozwiązywaniem zadań matematycznych Archimedes przestał się myć, w wyniku czego zaczął śmierdzieć. Gdy siłą nasmarowano go oliwą i ciągnięto by go wykąpać, kreślił na swoim ciele koła kontynuując swoje rozważaniapotrzebne źródło.

W czasie drugiej wojny punickiej kierował pracami inżynieryjnymi przy obronie Syrakuz. Rzymianie myśleli, że sami bogowie bronią miasta, gdyż za murami schowane machiny oblężnicze jego konstrukcji ciskały pociski w ich stronę. Archimedes został zabity przez żołnierzy rzymskich po zdobyciu miasta, mimo wyraźnego rozkazu dowódcy, Marcellusa, by go ująć żywego. Później gorzko żałowano tego. Na życzenie Archimedesa na jego nagrobku wyryto kulę, stożek i walec.

Historię życia Archimedesa przyrównuje się często do procesu podbijania Starożytnej Grecji przez Cesarstwo Rzymskie. Rzymianie swą okupacją spowodowali stagnację w rozwoju tak bogatej kultury, nauki i filozofii hellenistycznej, ale jednocześnie zachowali ogromny szacunek dla greckich osiągnięć, z których niejednokrotnie czerpali. Symbolem tego faktu jest właśnie śmierć Archimedesa – zabitego przez rzymskiego legionistę w chwili roztrząsania jakiegoś problemu matematycznego, a następnie z honorami pochowanego przez rzymskiego wodza. Zanim odcięto mu głowę miał powiedzieć "noli turbare circulos meos", co znaczy "nie zamazuj moich kół".

Spis treści

edytuj Praca naukowa

Był autorem traktatu o kwadraturze odcinka paraboli, twórcą hydrostatyki i statyki, prekursorem rachunku całkowego. Stworzył też podstawy rachunku różniczkowego. W dziele Elementy mechaniki wyłożył podstawy mechaniki teoretycznej. Zajmował się również astronomią – zbudował globus i (podobno) planetarium z hydraulicznym napędem, które Marcellus zabrał jako jedyny łup z Syrakuz, opisał ruch pięciu planet, Słońca i Księżyca wokół nieruchomej Ziemi.

edytuj Odkrycia Archimedesa

Jako pierwszy podał przybliżoną wartość liczby pi. Według jego oszacowania 3\tfrac{10}{71}<\pi<3\tfrac{1}{7}

edytuj Dzieła Archimedesa

edytuj Wynalazki Archimedesa

edytuj Legenda o odkryciu prawa wyporu

Ilustracja z The Comic History of Rome, Londyn, 1850

Władca Syrakuz, Hieron II, powziął podejrzenie, że złotnik, któremu powierzono wykonanie korony ze szczerego złota, sprzeniewierzył część otrzymanego na to kruszcu i w zamian dodał pewną ilość srebra. W celu rozwiania trapiących go wątpliwości zwrócił się do Archimedesa z prośbą o ustalenie, jak sprawa ma się naprawdę. Prośbę swą Hieron II obwarował żądaniem, którego spełnienie przekreślało, wydawałoby się, możliwość uczynienia zadość życzeniu władcy. Otóż w żadnym wypadku Archimedes nie mógł zepsuć misternie wykonanej korony, istnego arcydzieła sztuki złotniczej. Długo, aczkolwiek bezskutecznie, rozmyślał fizyk nad sposobem wybrnięcia z sytuacji. Pewnego razu Archimedes, zażywając kąpieli w wannie i nieustannie rozmyślając nad powierzonym mu zadaniem, zauważył, że poszczególne członki jego ciała są w wodzie znacznie lżejsze niż na powietrzu. Ten każdemu z nas dobrze znany i wręcz pospolity fakt nasunął mu genialną myśl, że istnieje określony stosunek między zmniejszeniem się ciężaru ciała zanurzonego a ciężarem wypartego płynu (prawo Archimedesa). Zachwycony prostotą własnego odkrycia wybiegł nago z wanny z radością krzycząc Heureka ! Heureka!, co znaczy po grecku Znalazłem! .

Stanąwszy przed obliczem Hierona Archimedes łatwo wykazał fałszerstwo złotnika. Okazało się bowiem, że korona, niby szczerozłota, wyparła więcej cieczy, niż równa jej co do wagi bryła złota, co oznacza, że miała większą objętość, a więc mniejszą gęstość – nie była ze złota[1]. Wbrew powszechnemu przekonaniu Archimedes nie zastosował jednak do tej korony swojego nowo odkrytego prawa – nie mierzył spadku jej ciężaru, lecz ilość wypartej wody.

edytuj Przypisy

  1. ↑ Por. Witruwiusz, O architekturze ksiąg dziesięć, IX, 9-12, przeł. Kazimierz Kumaniecki

edytuj Bibliografia

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Archimedes
Wikicytaty
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z Archimedesa

edytuj Zobacz też

edytuj Linki zewnętrzne


Aktualny kurs dolara:
dolar amerykański(USD): 2,8844

Online News

Brak porozumienia między Google w Warner Music Group oznaczać może dla internautów, że z serwisu YouTube znikną wszystkie klipy tej wytwórni. Czy trzy pozostałe największe wytwórnie pójdą tą samą drogą? [read more]

Microsoft wydał przedterminową łatę na lukę, aktywnie wykorzystywaną w sieci przez przestępców. Połowa Polaków nie korzysta z Internet Explorera. Czego Polacy nie zobaczą na YouTube. Telekomunikacja Polska zabezpiecza komputery użytkowników neostrady. Wpis na forum nie podlega prawu prasowemu. Policja nagrodzona za nalot na studentów... [read more]

Zbyt wysokie koszty prawne skłoniły RIAA do zaprzestania pozywania internautów, pobierających nielegalnie muzykę z internetu. W zamian za to Stowarzyszenie podjęło współpracę z dostawcami internetu. [read more]

Trafiające na wysypiska śmieci zużyte baterie stanowią prawdziwą bombę ekologiczną. Zawierają one bowiem bardzo dużo toksyn, które są niebezpieczne tak dla zwierząt, jak i ludzi. Problem może rozwiązać pierwsza ogólnopolska kampania dotycząca zbierania zużytych baterii. [read more]

Ekspansja usługi Street View napotyka kolejne trudności. Tym razem Japończycy nie zgadzają się, by każdy mógł wirtualnie przejechać się ulicami miast Państwa Kwitnącej Wiśni. [read more]

Miasta